Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

1. Analizując teksty, obserwujemy, że w kilku przekładach mianowicie BT229 (od II wydania), BP, BL dodano do słów: "kult/cześć aniołów" przymiotnik "przesadny". Czy jest to nieuprawniona wstawka, modyfikująca dość znacznie sens wypowiedzi św. Pawła?

2. Ogólnie wyrażenie θρησκείᾳ τῶν ἀγγέλων jako konstrukcja z genetiwem może być różnie rozumiana. Tłumacz musi zdecydować, czy relacja skierowana jest od rzeczownika w genetiwie do jakiejś innej osoby (czyli podmiotu, od którego czynność wychodzi wyrażona rzeczownikiem nadrzędnym, stąd: gen. subiectivus), czy też jest to relacja od innej osoby do rzeczownika w genetiwie (czyli do osoby lub rzeczy, na którą przechodzi czynność wyrażona rzeczownikiem nadrzędnym, stąd: gen. obiectivus)230. Zatem:

a) jako genetivus subiectivus (odpodmiotowy) kult Boga odbierany od aniołów
b) jako genetivus obiectivus (odprzedmiotowy) kult skierowany do aniołów
lub też
c) jako genetivus hebraicus rozumiany przymiotnikowo stąd: kult anielski.

Widzimy, że w polskich translacjach przeważa zrozumienie jako gen. obiectivus, tylko dwa przekłady SK oraz NKB odczytują przydawkowo: anielski, ale gramatyka tekstu nie uprawnia do odczytania dodatkowego przymiotnika, który proponują tłumaczenia: BT, BP oraz BL.

3. W komentarzu w Biblii lubelskiej czytamy:

"Z wielkim prawdopodobieństwem można powiedzieć, że heretycy domagali się takiej ascezy, która miała sprzyjać wejściu w świat nadprzyrodzony, przesadnie (podkreśl. psnt!) czcząc aniołów, których czczono może bardziej niż Chrystusa, przynajmniej niektórych z nich. Sami heretycy szczycili się wizjami, które im umożliwiały wyższe poznanie, niedostępne dla innych ludzi, spoza ich szeregów."231

Czy taki komentarz wystarcza, aby jednak dość istotnie zmodyfikować treść przekładu? Dodanie słowa "przesadny" sugeruje, że możliwy jest kult aniołów (w Kościele katolickim jest to normalna praktyka wiary), lecz dla innych ugrupowań chrześcijańskich (nieuznających kultu świętych, aniołów itp.) tak oddany tekst czyni aluzję, która traktowana jest jako przejaw bałwochwalstwa.

Wydaje się zatem, że dodanie przymiotnika "przesadny" jest raczej nieuprawnione. Gdyby Paweł chciał wyrazić się w taki sposób, mógłby wykorzystać na przykład jedno z poniższych określeń:

ὑπερβαλλόντως nadmiernie, przesadnie (2Kor 11:23);
ὑπερόγκως nadmiernie, zanadto, przesadnie; (Jud 1:16);
ἄγαν zbyt, nadmiernie, przesadnie; (nie występuje w NT);
ὑπερβεβλημένως nadmiernie, przesadnie; (nie występuje w NT) itp.;

Niestety, żadne z powyższych lub tym podobnych określeń nie pada w naszym tekście. Trudno zatem stwierdzić, co było przyczyną dodania przez niektórych tłumaczy przymiotnika "przesadny" do wyrażenia: kult aniołów.

4. Na koniec może warto jeszcze wspomnieć o wyrażeniu: ἃ ἑόρακεν ἐμβατεύωνco widział wchodząc – tłumaczone m.in na:

co zobaczył wstępując które ujrzał wchodząc
co otrzymał w widzeniu zgłębiając to, co ujrzał
a opierając się na swoich widzeniach powoływać na tajemnicze doznania

które jest dość zagadkowe i sprawiało kłopot starożytnym kopistom (patrz: Krytyka tekstu).

Starsi komentatorzy sugerowali, że chodziło o wstępowanie, wchodzenie, inicjację w jakieś hellenistyczne obrzędy misteryjne232. Obecnie jednak odrzuca się tę interpretację. Wg komentarza NKB233 czytamy:

"Kontekst wypowiedzi Kol 2,18 wskazuje jednak na wizje niebiańskie i udział w liturgii anielskiej jako główną podstawę deprecjonującej krytyki adresatów Kol ze strony rywalizujących z nimi grup religijnych. Czasownik embateuō („wstępować, wchodzić”) należy zatem pojmować w Kol 2,18 nie w sensie technicznym (inicjacji do kultów misteryjnych) i nie w sensie dosłownym (wchodzenia do tajemniczej groty), ale w sensie metaforycznym. Formułując wyrażenie ha heoraken embateuōn („które [to rzeczy] ujrzał, wchodząc”) autor Kol miał najprawdopodobniej na myśli wchodzenie wizjonera do niebiańskiego sanktuarium i obserwację anielskiej liturgii Boga (...).

Ks. Barotsz Adamczewski w swoim komentarzu zwraca uwagę na jeszcze jedno znaczenie czasownika ἐμβατεύωzgłębiać (coś, jakiś problem) i konkluduje:

Autor Kol opisuje rywali jako próbujących zgłębić tajemnice niebios. Wykorzystując dwuznaczność wyrazu embateuō równocześnie ich jednak deprecjonuje, zaznaczając, że mają oni w tajemnice wgląd tylko powierzchowny. Są jedynie „badaczami”, „podglądaczami” anielskiego, chwalebnego kultu Boga. Nie zostali bowiem wprowadzeni do królestwa Bożego Syna (1,12n), który daje wiernym prawdziwy dostęp do nieba, dziedzictwo świętych, poznanie tajemnic Boga, doskonałość i nadzieję chwały (...)"

Wydaje się zatem, że najlepiej chyba przekłada tę frazę BT.

Dalsze pogłębienie tematyki polecam linki:
  1. F.F. BruceThe Epistles to the Colossians, to Philemon, and to the Ephesians, str. 54-66, z serii: The New International Commentary of the New Testament Wm.B. Eerdmans Publishing Co. 1984.
  2. M.Y. MacDonald, D.J. HarringtonColossians and Ephesians, str. 109-126, szczególnie str.111-114, z serii: Sacra Pagina, published by Liturgical Press, 1991.
μηδεὶςadiectivum, nominativus masculinum singularis/pronomen – przymiotnik/zaimek: μηδείς, μηδημία, μηδένani jeden, nikt, żaden, nic; nic nie znaczący, bez wartości;

ὑμᾶςpronomen, accusativus pluralis – zaimek od: σύty; tu: was;

καταβραβευέτωverbum, imperativus praesentis activi 3 persona singularis – czasownik od: καταβραβεύω: odsądzić od zwycięstwa, odsądzać od nagrody, odbierać nagrodę; ogłaszać przegranym; niesprawiedliwie (kogoś) osądzić, pozbawiając (go) nagrody (sławy, honoru), dyskwalifikując (go);

θέλωνverbum, participium praesentis activi nominativus femininum singularis – imiesłów od czasownika: θέλω: chcieć, życzyć sobie; pragnąć, zamierzać, postanawiać, pożądać; miłować, kochać, lubić; znaczyć, oznaczać, twierdzić; mieć upodobanie (w kimś, w czymś);

ἐνpraepositio (+ dat.) – przyimek: w, na (coś, kogoś); z, przy, blisko, obok, wśród, za, między, u, od, do, pod, przez, przed, podczas, gdy, ponieważ, za przyczyną, za pomocą, przy pomocy, w obecności, z powodu, dzięki, w czasie, w ciągu, podstępem, ze względu; *w jedności*;

ταπεινοφροσύνῃsubstantivum, dativus femininum singularis – rzeczownik od: ταπεινοφροσύνη, ἡ: pokora, skromność, uniżoność; umartwienie cielesne;

καὶconiunctio – spójnik: i, a;

θρησκείᾳsubstantivum, dativus femininum singularis – rzeczownik od: θρησκεία, ἡ: kult, rytuał, religia, służba Boża, cześć (oddawana Bogu), nabożeństwo;

τῶν ἀγγέλωνsubstantivum, genetivus masculinum pluralis – rzeczownik od: ἄγγελος, ὁposłaniec, zwiastun, goniec, anioł;

pronomen, accusativus neutrum pluralis – zaimek: ὅς, ἥ, ὅ: ten, ta, to; który, która, które; on, ona, ono; jaki, jaka, jakie;

ἑόρακενverbum, indicativus perfecti activi 3 persona singularis – czasownik od: ὁράω: – widzieć, zobaczyć, spostrzec, dostrzec, ujrzeć (coś), zważać, zauważyć, spostrzegać (się), baczyć, zorientować się, rozpatrzyć (coś), rozpoznawać (coś, kogoś z acc.);

ἐμβατεύωνverbum, participium praesentis activi nominativus masculinum singularis – imiesłów od czasownika: ἐμβατεύωbyć zdolnym do wstąpienia, uczęszczania; być zdolnym do postępowania naprzód; wstępować, wchodzić, nawiedzać, obejmować w posiadanie, zgłębiać (coś z acc.); zgłębiać (problem);

εἰκῇadverbium – przysłówek: na chybił trafił, bez powodu, bezpodstawnie, na oślep, przypadkowo, nierozważnie, bez celu, bezmyślnie, lekkomyślnie, na próżno; trochę, lekko, nieco;

φυσιούμενοςverbum, participium praesentis passivi nominativus masculinum singularis – imiesłów od czasownika: φυσιόω: act.: nadymać pychą, napełniać próżnością; pass.: nadymać się pychą, wynosić się (nad kogoś); być pysznym;

ὑπὸpraepositio (+ gen.) – przyimek: na oznaczenie sprawcy, powodu czynności lub okoliczności towarzyszących: od, przez, ze strony, z ręki; z powodu, pod wpływem (kogoś, czegoś); na skutek (czegoś); spod (czegoś, ruch w kierunku); przy, wśród;

τοῦ νοὸςsubstantivum, genetivus masculinum singularis – rzeczownik od: νοῦς, ὁumysł, intelekt, rozum, inteligencja; myśl, rozwaga, sąd, postanowienie, zamysł; rozsądek, trzeźwość umysłu; usposobienie; mentalność, sposób myślenia, duch;

τῆς σαρκὸςsubstantivum, genetivus femininum singularis – rzeczownik od: σάρξ, ἡ ciało; mięso; człowiek;

αὐτοῦpronomen, genetivus masculinum singularis – zaimek od: αὐτός, -ή, -όjego, jej, jego;

2:18 Wyrażenie: ἃ ἑόρακεν ἐμβατεύωνco widział wchodząc jest dość trudne, w kontekście niezrozumiałe. Dla starożytnych kopistów prawdopodobnie było także niejasne, bowiem zmieniali sens, dodając partykułę przeczącą nie.

Stąd wydania krytyczne wskazują, że niektóre rękopisy (korekta drugiej ręki) א* C D(06)1 K L P Ψ 075 0150 614 Byz przekazują lekcję: ἃ μή, inne np: F, G podają: ἅ οὐκ. Możliwe, że przeczenia: οὐκ lub μήco/czego nie zobaczył (ἑόρακεν) były dodawane przez kopistów, którzy albo źle rozumieli sens ἐμβατεύων (wchodząc, wstępując), albo chcieli wzmocnić polemiczny niuans, wprowadzony przez wyrażenie: εἰκῇ φυσιούμενος234 (bezpodstawnie napuszony). Wydaje się, że przekłady EDW, W (za Wulgatą?), EDG oraz UBG wzorują się na tych lekcjach.

Niektórzy z komentatorów235, mając za podstawę nieopunktowany tekst i pamiętając o scripto continua

z wyjściowego: αεορακενεμβατευων
GNT dzieli jak poniżej: α εορακεν εμβατευων
proponowali drobne koniektury, np: αἰώρᾳ κενεμβατεύων rzucając się / trafiając w pustkę na huśtawce (na powrozie?)
lub: ἀέρα κενεμβατεύων rzucając się na próżno w powietrze
Koniektury te nie spotkały się jednak z aprobatą, ponieważ jeszcze bardziej zaciemniały sens wyrażenia niż standardowe: co widział wchodząc.

Tekst zaś przyjęty został m.in. na podstawie powagi rękopisów: P46, A B D* (prima manus) I.

Wydaje się, że kilka katolickich translacji: BT, BP oraz BL dostosowało przekład do dokrtyny o kulcie aniołów dodając do słów: kult aniołów wyraz: przesadny. Przyglądając się greckiemu oryginałowi oraz temu, jak inni tłumacze przekazali nasz tekst, wydaje się, że tak zminienony sens wypowiedzi Pawła jest nieuprawiony.


  1. 229) Autorem przekładu był o. Augustyn Jankowski. Wcześniej tłumacząc List do Kolosan (z serii Komentarzy KUL-owskich, PSNT tom VII, Pallotinum, Poznań 1962) tekst był identyczny, jak w pierwszym wydaniu BT. Zmiany dokonał w wydaniu II i od tej edycji taka treść pozostała.
  2. 230) G. Szamocki Greka Nowego Testamentu, Intensywny kurs podstawowy, Wydawnictwo Diecezji Pelplińskiej "Bernardinum", Pelplin 2004, str. 109;
  3. 231) List do Kolosan, Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Tłumaczenie, wstęp i komentarz o. Hugolin Langkammer, Wydawnictwo KUL, Lublin 2002, str. 71.
  4. 232) W języku misteriów znaczeniem dodatkowym czasownika ἐμβατεύω było: "przekroczyć próg świątyni" czyli: "dostąpić wtajemniczenia", zob. List do Kolosan (z serii Komentarzy KUL-owskich, PSNT tom VII, Pallotinum, Poznań 1962, str. 276.)
  5. 233) B. Adamczewski List do Filemona, List do Kolosan, Wstęp, Przekład z oryginału, Komentarz (z serii: Nowy Komentarz Biblijny, tom XII, Edycja Św. Pawła, Częstochowa 2006, str. 282-283.)
  6. 234) Zob. A Textual Commentary of The Greek New Testament, a Companion Volume to the United Bible Societies' Greek New Testament (third edition) by Bruce M. Metzger, United Bible Societies, Stuttgart 1971, str 623;
  7. 235) A. Jankowski Listy więziennne, Pallotinum, Poznań 1962 (PSNT t. VIII, str. 275-276).