I. Widzimy, jak różnie tłumacze oddają ten fragment. Kluczowym elementem jest imiesłów καθαρίζωνoczyszaczając. Ogólnie rzecz ujmując, konstrukcje imiesłowowe mogą stwarzać komplikacje w tłumaczeniu. Z greki przekłada się je na kilka sposobów, stąd wiele odcieni znaczeniowych w naszych tekstach. Należy zauważyć, że niektórzy przekazali imiesłów καθαρίζων dosłownie, zaś inni dodali poboczne zdanie wyjaśniające. W zasadzie mamy trzy możliwości tłumaczeń mianowicie:

1. zdanie oznajmujące tak większość przekładów

2. pytanie (tak: PI, EDG oraz wydawca tekstu krytycznego NA)

3. zdanie z pytaniem w zawieszeniu (tak np. PE).

Otóż participium καθαρίζων część translacji (BT, BP, SK, NŚ, PE) odnosi do osoby Jezusa:
„Tak uznał wszystkie potrawy za czyste, a część do najbliższego rzeczownika w bierniku, leksemu ἀφεδρῶνα – czyli ustępu (tak: EDW, EDG, PE, PI).

Wprawdzie w tym ostatnim wypadku imiesłów καθαρίζων powinien być w innym rodzaju i przypadku niż rzeczownik (tj. καθαρίζοντα w acc. masc. sing. ustępu oczyszczającego ...), do którego się odnosi, ale wtedy – jak wskazują niektórzy egzegeci – jest to przykład pewnego zjawiska gramatycznego, mianowicie: braku kongruencji95 tj. formalnej zgodności przynależących do siebie części zdania pod względem:
a) liczby (podmiot i orzeczenie);
b) rodzaju, liczby, przypadku (rzeczownikowe części zdania).
Jest to dość powszechnie spotykane zjawisko w grece NT96. Należałoby wtedy przełożyć: „... na zewnątrz (do ustępu), gdzie usuwane są nieczystości.”

Na podstawie kontekstu myślowego wydaje się jednak, że pierwsza interpretacja jest bardziej prawdopodobna. Praktycznie jednak, z punktu widzenia gramatyki, także drugie rozwiązanie jest możliwe, co także ma swój wyraz w przytoczonych przekładach.

II. Ciekawą hipotezę nakreśla G. Vermes97. Podaje on mianowicie dwie możliwości:

  • wykorzystując eufemistyczne określenie wychodka i oddaje ten fragment w następujący sposób:

    ...nie wchodzi do jego serca, lecz do żołądka i zostaje wydalone na "miejsce", gdzie wszystkie ekskrementy "są oczyszczane".

  • lub tłumaczy grą słów w aramejskim oryginale:

    ...wchodzi do jego brzucha i zostaje wrzucone do oczyszczenia, które oczyszcza wszelką potrawę.

W tym ostatnim zdaniu mielibyśmy prawdopodobnie semicką konstrukcję idem per idem.

III. Jako ciekawostkę na koniec warto podać informację, że według komentarza do PE wydawcy podają, że wyrażenie: "jest wydalane na zewnątrz", dosłownie brzmi:

"jest wydalane do kloaki".

Dodatkowo podano, że inni tłumaczą:
"(...) a następnie jest wydalane na zewnątrz? W ten sposób oczyścił wszystkie pokarmy."

lub:
"(...) a następnie jest wydalane do kloaki, która oczyszcza wszystkie pokarmy?"

Jak zauważymy "inne" tłumaczenia, to nie te, które w Polsce są znane.

Patrz także tekst: Rz 14:14.

Dalsze pogłębienie tematyki polecam linki:
  1. R.T. France The Gospel of Mark: a commentary on the Greek text, str: 275-294, (szczególnie s. 291) z serii: The New International Greek Testament Commentary Wm.B. Eerdmans Publishing Co. 2002.
  2. W.L. LaneThe Gospel according to Mark, str: 252-258, z serii: The New International Commentary on the New Testament Wm.B. Eerdmans Publishing Co. 1974.
  3. J.R. EdwardsThe Gospel according to Mark, str. 204-214, z serii: The Pillar New Testament Commentary Wm.B. Eerdmans Publishing Co. 2002.
  4. C.E.B. CranfieldThe Gospel according to Saint Mark: an introduction and commentary, str. 241, z serii: The Cambridge Greek Testament Commentary, published by The Press Syndicate of the University of Cambridge, Cambridge Univeristy Press 1977.
  5. R.C.H. LenskiThe Interpretation of St. Mark's Gospel, str. 296-298, published by Augsburg Publishing House, 2008.
ὅτιconiunctio – spójnik: że, dlatego, że; ponieważ; dlatego, że; jako, że; gdyż;

οὐκadverbium – od οὐ; przed samogłoską οὐκ lub przed przydechem mocnym οὐχnie;

εἰσπορεύεται; – verbum, indicativus praesentis medii et passivi 3 persona singularis – czasownik od: εἰσπορεύομαιprzychodzić, wchodzić, wpadać, wprowadzać, wtargnąć, wciskać się;

αὐτοῦpronomen, genetivus masculinum 3 persona singularis – zaimek od: αὐτός, – ή, – όjego, jej, jego;

εἰςpraepositio (+ acc.) – przyimek: o kierunku: do, ku, na, w; o terminie: do, aż, przez, aż do, na; o granicy i mierze czynności: do, aż do, około, po; o przyczynie: z powodu, ze względu, na skutek; o stosunku do osoby lub rzeczy: względem, co do, o (kimś); o sposobie: na (obecny sposób), na (miarę), w (miarę); o celu lub przedmiocie: dla, na, ku;

τὴν καρδίανsubstantivum, accusativus femininum singularisκαρδία ἡserce; met.: rozum, myśl, intelekt, inteligencja, zdolnośc miłowania, wola, dusza; skłonność;

ἀλλ'particula(w jęz. pol. spójnik) – od: ἀλλάale, lecz, a, ależ, tylko, albowiem, przynajmniej, bowiem, wszelako, atoli; to przecież, lecz także, w każdym razie, do czegóż; teraz; oprócz; ale wszakże, ale jednakże, ależ przecież, ale mimo to, nawet; -że;

εἰςpraepositio (+ acc.)jak wyżej;

τὴν κοιλίανsubstantivum, accusativus femininum singularis – rzeczownik od: κοιλία ἡjama brzuszna, wnętrzności; żołądek, jelita, brzuch, wnętrze, łono;

καὶconiunctio – spójnik: i, a;

εἰςpraepositio (+ acc.)jak wyżej;

τὸν ἀφεδρῶναsubstantivum, accusativus masculinum singularis – rzeczownik od: ἀφεδρών ὁwychodek, ustęp, kloaka;

ἐκπορεύεταιverbum, indicativus praesentis medii et passivi 3 persona singularis – czasownik od: ἐκπορεύομαιpass.: być wywoływanym, być wyprowadzanym (ze śmierci); act.: wychodzić, wyruszać, wypływać; pochodzić;

καθαρίζωνverbum, participium praesentis activi nominativus masculinum singularis – imiesłów od: καθαρίζωoczyszczać, czynić czystym (z czegoś), czyścić, usuwać (coś); uzdrawiać, uznawać za czyste, ogłaszać jako czyste; pass.: być oczyszczanym;

πάνταadiectivum, accusativus neutrum pluralis – przymiotnik od: πᾶς, πᾶσα, πᾶνkażdy, wszystek, cały;

τὰ βρώµαταsubstantivum, accusativus neutrum pluralis – rzeczownik od: βρῶμα τόżywność, potrawa, pokarm, jedzenie; zjedzenie, spożycie; smak; rdza, rozkład, zepsucie;

7:19 Tekst przekazany w zasadzie jednomyślnie, choć są świadectwa tekstowe wykazujące nieznaczne rozbieżności.

Rozważany fragment jest dość kontrowersyjny i może być podstawą dla kwestii, czy uznawać kategorie pokarmów "czystych" i "nieczystych". Jak wiemy, są ugrupowania chrześcijańskie, które taki podział stosują (np. Adwentyści Dnia Siódmego, bracia polscy – arianie itp).

Można dodatkowo zwrócić uwagę, że aby poprawnie wydobyć sens tego tekstu, należy odwołać się do innych fragmentów NT. Przeglądając je, widzimy, że jeśli Jezus tak kategorycznie wypowiedział się na temat czystości pokarmów (jak to jednoznacznie wskazują niektóre tłumaczenia), to skąd tyle dyskusji na ten temat we wczesnym Kościele? (patrz: Ga 2:11-14; Rz 14:14-20; Kol 2:20-23; Dz 10:14-15;98.

Interpretacja, że Jezus uznał wszystkie potrawy za czyste, może być dla niektórych kwestią otwartą, co zresztą skrzętnie wykorzystują rozmaite denominacje chrześcijańskie, budując doktrynę o pokarmach czystych i nieczystych.


  1. 95) Zob. M. Zerwick Biblical Greek, wyd. Editrice Pontificio Instituto Biblico, Roma 1994, par. 15 str. 6;
  2. 96) Inne rodzaje braku kongruencji: w wypadku rzeczowników neutrum w liczbie mnogiej orzeczenie może stać w liczbie pojedynczej lub mnogiej (konstrukcja klasyczna, bardzo częsta). W zdaniach wyrażających prawdy powszechnie znane orzecznik przymiotnikowy może stać w rodzaju nijakim w liczbie pojedynczej zamiast mnogiej itp.; Ponadto częstym zjawiskiem jest tzw. constructio ad sensum tj. dostosowanie liczby orzeczenia do sensu, a nie formalnej liczby podmiotu (do treści podmiotu, a nie do jego formy). Zob. BDF §§ 134, 282 i 296 oraz M. Golias, M. Auerbach Gramatyka grecka, str. 158; Zob. także: Z. Samolewicz Składnia łacińska Wydawnictwo "Homini", Kraków 2006, str. 17;
  3. 97) G. Vermes, Jezus Żyd, ewangelia w oczach historyka, wyd. Znak, Kraków 2003 str. 31.
  4. 98) Zob. Katolicki Komentarz Biblijny, wyd. Oficyna Wydawnicza "Vocatio" 2001, str. 1006;