Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

1. Jest to jedno z takich miejsc NT, gdzie tłumacz musi podjąć decyzję w związku z interpunkcją. Ze względu na fakt, iż rękopisy przekazują nam tekst w formie ciągłej (scripto continua), umieszczenie znaków przestankowych nie jest do końca jasne. Urywek ten istotny jest bowiem dla chrześcijan wywodzących się z ruchów adwentystycznych (Adwentyści Dnia Siódmego, kościoły sobotnie, badacze Pisma św., świadkowie Jehowy itp.), nieuznających egzystencji duszy po śmierci. Dla ww. ugrupowań miejsce przecinka w Łk 23:43 ma ogromne znaczenie, zatem w swoich przekładach będą starali się tak oddać tekst, aby nie wynikała z nich aluzja do egzystencji po śmierci, czyli nauka o „duszy nieśmiertelnej”.

2. Interpunkcję popierającą interpretację adwentystyczną ma przekład , w którym umiejscowienie znaku przestankowego odbiega od pozostałych wersji tłumaczeń. Ciekawostką jest jednak fakt, iż przedstawiciele Kościoła Adwentystów Dnia Siódmego, jako współautorzy przekładu PE, nie przeforsowali swojej koncepcji translatorskiej, lecz zastrzegli, że mają odrębne zdanie w tej kwestii (szkoda, że nie zaznaczono tego w przypisie, że taki wariant możliwy jest do przyjęcia)112.

3. Wśród przeciwników przekładu przeważa opinia, że zdanie z umieszczonym przecinkiem po słowie dziś, staje się zbyt niezgrabne, jak na styl Łukasza, a z uwagi na zwrot: „powiadam ci” – w konsekwnecji banalne i tak naprawdę nic niewnoszące do wypowiedzi Jezusa113.

4. Z kolei zwolennicy, analizując zwroty (także i hebrajskie oraz aramejskie), w których pojawia się fraza: „zaprawdę, powiadam ci” , pokazują, że tekst zaproponowany w przekładzie jest możliwy. Jeszcze inni twierdzą, że gdyby Jezus wypowiedział się tak, jak chce większość tłumaczeń, zdanie powinno brzmieć (zaimek συ można opuścić):

καὶ εἶπεν αὐτῷ, Ἀµήν λέγω σοι ὅτι σὺ σήµερον µετ' ἐµοῦ ἔσῃ ἐν τῷ παραδείσῳi rzekł mu: Zaprawdę powiadam ci, że dziś ze mną będziesz w raju.

podobnie jak np.: w Mt 26:34:

ἔφη αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς ἀμὴν λέγω σοι ὅτι ἐν ταύτῃ τῇ νυκτὶ πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι τρὶς ἀπαρνήσῃ με
„Rzekł mu Jezus: Zaprawdę powiadam ci, że jeszcze tej nocy, zanim kur zapieje, trzykroć się mnie zaprzesz.” (BW)

Nota bene w synoptycznym framgencie u Łk 22:61 mamy konstrukcję, która zdaje się popierać tłumaczenie Strażnicy:

πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι σήμερον ἀπαρνήσῃ με τρίςWpierw nim kogut zapieje dziś, wyprzesz się mnie trzy razy.

Oczywiście na gruncie czysto filologicznym nie da się do końca rozstrzygnąć, która interpunkcja jest właściwa. Być może należy odwołać się do dalszych analogii, podobnych tekstów i konstrukcji w NT lub literaturze okołotestamentalnej. Obecnie wszystkie polskie tłumaczenia (oprócz ) odrzucają koncepcję adwentystyczną.

καὶconiunctio – spójnik: i, a;

εἶπενverbum, indicativus aoristi activi 3 persona singularis – czasownik od: λέγω: mówić, powiedzieć, rzec (komuś coś zrobić), pytać (się), prosić; rozkazywać, zabraniać, zakazywać, zapewniać, oświadczać; opowiadać;

αὐτῷpronomen, dativus masculinum 3 persona singularis – zaimek od: αὐτός, -ή, -όjego, jej, jego;

Ἀµήνparticula – partykuła: zaprawdę, istotnie; amen;

σοιpronomen, dativus masculinum 3 persona singularis – zaimek σοί, (σοι): od: σύty;

λέγω verbum, indicativus praesentis activi 1 persona singularis – czasownik: mówić, powiedzieć, rzec (komuś coś zrobić), pytać (się), prosić; rozkazywać, zabraniać, zakazywać, zapewniać, oświadczać; opowiadać;

σήµερονadverbium – przysłówek: dziś, dzisiaj, w dniu dzisiejszym;

µετ'praepositio (+ gen.) – przyimek μετά: od, z; razem, wsród między, pomiędzy, do, w towarzystwie (czegoś, czyimś), ze (sobą); razem z, z (kimś), wraz z, oraz, tudzież, w, u;

ἐµοῦpronomen, genetivus 1 persona singularsis – zaimek od: ἐγώ ja;

ἔσῃverbum, indicativius futuri medii 2 persona singularis – czasownik od: εἰμί być, istnieć, zdarzać się, żyć, dziać się, następować, nastawać, przydarzać się; znaczyć, oznaczać; przebywać; być naprawdę, być obecnym, być dostępnym;

ἐνpraepositio (+ dat.) – przyimek: w, na (coś, kogoś); z, przy, blisko, obok, wśród, za, między, u, od, do, pod, przez, przed, podczas, gdy, ponieważ, za przyczyną, za pomocą, przy pomocy, w obecności, z powodu, dzięki, w czasie, w ciągu, podstępem, ze względu; *w jedności*;

τῷ παραδείσῳsubstantivum, dativus singularis masculinum singularis – rzeczownik od: παράδεισος, ὁraj, ogród, park, zwierzyniec;

23:43 W większości najwcześniejszych źródeł nie mamy zaznaczonej interpunkcji. Kodeks Bezy ma nieco rozszerzone brzmienie. W rękopisie syryjskim kuretoniańskim (syr–cur) i u niektórych Ojców Kościoła słowo „dziś” nie łączy się z frazą „będziesz ze mną”, ale ze słowami: „zaprawdę powiadam ci”.

W papirusieP75 nie mamy interpunkcji, bowiem w tym okresie (III w. po Chr) w tekstach NT jej nie stosowano.

W kodeksie WatykańskimB miedzy wyrazem: "ci" oraz "dziś" (a dokładniej w grece między: "dziś"σήµερον, a "ze"µετ') występuje co prawda kropka, ale znawcy przedmiotu twierdzą, że jest to "druga ręka" (inny kolor atramentu niż oryginał114), dodana poźniej, być może celem zharmonizowania z opisem z J:20.

W kodeksie Aleksandryjskim (patrz także faksymile Kodeksu Aleksandryjskiego) – A żadnych znaków interpunkcyjnych w tym miejscu nie mamy. Jako ciekawostkę można zauważyć, że po słowach: καὶ εἶπεν αὐτῷ mamy ὁ Ἰησοῦς (...) – czyli: i rzekł mu Jezus (...).

Obecnie wszystkie polskie tłumaczenia fragmentu Łk 23:43 konsekwentnie i jednoznacznie umiejscawiają przecinek po zaimku: "ci, (tobie)". Podobnie i wydawca tekstu greckiego Nestle-Aland oraz The Greek New Testament. Jedynie przekład ze względów doktrynalnych zmienia tradycyjną interpunkcję (wbrew bazowemu tekstowi greckiemu Westcotta & Horta, na którym wzorował się przekład śJ)115.


  1. 112) Zob. Bliżej Biblii 1/2002 str. 12, artykuł: "O ekumenicznym przekładzie Nowego Testamentu i Psalmów".
  2. 113) A. Jankowski Doniosłość Łukaszowej eschatologii indywidualnej w: Ruch Biblijny i Liturgiczny Rok XXVIII, str. 175.
  3. 114) Zob. strona Wielanda Wilkera oraz dodatkowy artykuł: Lk 23:43 in Codex Vaticanus; Na moim załączonym "skanie" różnica jest niedostrzegalna.
  4. 115) Zob. The Kingdom Interlinear Translation, str. 392, dotyczący Łk 23:43.