Jeśli jesteś właścicielem tej strony, możesz wyłączyć reklamę poniżej zmieniając pakiet na PRO lub VIP w panelu naszego hostingu już od 4zł!

I. Przyglądając się zestawieniu można odnieść wrażenie, że niektóre z tekstów są bełkotliwe, wręcz niezrozumiałe. Jest tak dlatego, ponieważ:

  1. tekst oryginału jest niejasny, głównie ze względu na fakt, że nie wiemy dokładnie, jaka jest interpunkcja
  2. w tekście greckim istnieje niejednoznaczny podział wyrazów.

Stąd znaczenie i sens zdania może budzić wątpliwości. W przypisie do tego urywka w PI czytamy: "Sens niepewny: "od początku to mówię" albo "po pierwsze, po co mówię?"."

Synopsa czterech ewangeliia profesora Wojciechowskiego podaje:

"Rzekł im Jezus: Od początku o tym wam mówię."
zaś w przypisie znajduje się uwaga, że inne przekłady mają:

"Na początek, czemu cokolwiek do was mówię?" albo: "Przede wszystkim tym, co mówię".

II. Jak wiemy w manuskryptach NT mamy pisownię ciągłą tzw. scripto continua bez akcentów i przydechów, zatem nie wiemy do końca, jak odczytać wyrażenie ὅτι (hoti) – czy razem, czy osobno? Ze względu na tę kwestię nie da się ostatecznie zrekonstruować tekstu i jednoznacznie opowiedzieć za konkretnym znaczeniem. Możemy wyróżnić 4 sposoby oddania tego fragmentu, mianowicie jako:
  1. pretensjonalne pytanie (irytacja?) – wtedy ὅτι – oznacza: w ogóle, czemu, po co, dlaczego? – tak np.: KR, BW, , PE, EP;
  2. „A o czym przez cały czas do was mówię?”
    lub
    „Po co w ogóle do was mówię?”

  3. zdanie wykrzyknikowe – jako hebraizm: ὅ τι w sensie: co!, jak! – być może: BL;
  4. stwierdzenie – ὅ τι w znaczeniu: to co; tym, co; tym, o którym; czegóż to – tak: EDG, , PJ, PD;
  5. pretensjonalne stwierdzenie tak: PW;

III. Większość wydawców tekstu krytycznego tj. Aland, Nestle, Tischendorf, von Soden, Westcott & Hort, Merk widzą tu pytanie. Inni, np. Textus Receptus (Oxford 1889), wydanie Apostoliki Diakonia (Athens 1988) pozostawiają zdanie twierdzące, zaś Bover – zdanie wykrzyknikowe.

Wydaje się, że trudności nie rozwiązują też teksty z kodeksów minuskułowych, bowiem i w nich interpretacja jest różnorodna. Podobnie i starożytne tłumaczenia oraz Ojcowie Kościoła (patrz niżej: Krytyka tekstu). Część tłumaczy uważa, że bardziej poprawne jest ὅ τι – rozdzielne – wariant 3, co w połączeniu z τὴν ἀρχὴν w bierniku staje się wyrażeniem czasowym. Wtedy τὴν ἀρχὴν oznaczałoby: najpierw, od początku, na początku, po pierwsze. Wówczas jednak pojawia się problem użycia czasownika λαλῶ w czasie teraźniejszym, bowiem wprowadza niezrozumienie lub chropowatość stylu wypowiedzi.

Niektóre jednak przekłady leksem τὴν ἀρχὴν oddają jako accusativus adverbalis – biernik przysłówkowy tłumaczony na: w ogóle, czyli odpowiednik przysłówka: ὅλως. Wiekszość specjalistów traktuje tak tłumaczone wyrażenie jako mało prawdopodobne. Za tą opcją podążyło jednak aż 6 polskich przekładów.

Ostatecznie zatem frazę: εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς, τὴν ἀρχὴν ὅ τι καὶ λαλῶ ὑµῖν – można przełożyć następująco:

„Rzekł im Jezus: mówię to wam od początku”
albo:
„Rzekł im Jezus: po pierwsze, po co ja [to] mówię?”.

IV. W. Barclay w swoim komentarzub pisze:

"Nie ma w całym Nowym Testamencie trudniejszego wiersza do przetłumaczenia, jak 8:25 u Jana. Nikt nie wie z pewnością, jakie jest znaczenie greckiego tekstu słów: "Po co ja w ogóle mówię do was?" – jak tłumaczy nasz przekład. Inne proponowane tłumaczenia są w rodzaju:

"W istocie ja jestem tym, jak wam powiadam"

lub

"Oświadczam wam, że Ja jestem początkiem. Właśnie to, co mówię wam od początku."

Osobiście skłaniam się do tłumaczenia:

"Wszystko, co wam mówię, jest dopiero początkiem"."

Dalsze pogłębienie tematyki polecam linki:
  1. L. MorrisThe Gospel according to John, str. 397-400, z serii: The New International Commentary of the New Testament Wm.B. Eerdmans Publishing Co. 1995.
  2. F.J. Moloney, D.J. HarringtonThe Gospel of John, str. 269-274 (szczególnie str. 273), z serii: Sacra Pagina, published by Liturgical Press, 1998.
ἔλεγονverbum, indicativus imperfecti activi 3 persona pluralis – czasownik od: λέγωmówić, powiedzieć, rzec, rozmawiać, wypowiadać się, twierdzić; kazać polecać (komuś coś zrobić), pytać (się), prosić; nakazywać, rozkazywać, zabraniać, zakazywać, zapewniać, oświadczać; opowiadać, nazywać; myśleć, mieć na myśli; chwalić, sławić, wielbić;

οὖνconiunctio – spójnik: więc, zatem, przeto, tak więc, a zatem, otóż, w takim razie, jeśli więc, skoro więc,skoro zatem; następnie, z kolei, potem, tak samo, w odpowiedzi, na to; naprawdę, w istocie, istotnie, rzeczywiście, w rzeczywistości; jednak, jednakże;

αὐτῷpronomen, dativus masculinum singularis – zaimek od: αὐτός, – ή, – όjego, jej, jego;

Σὺpronomen, nominativus 2 persona singularis – zaimek: σύty;

τίςpronomen, nominativus masculinum singularis – zaimek: kto?, który?, co?;

εἶverbum, indicativus praesentis activi 2 persona singularis – czasownik od: εἰμίbyć, istnieć, zdarzać się, żyć, dziać się, następować, nastawać, przydarzać się; znaczyć, oznaczać; przebywać; być naprawdę, być obecnym, być dostępnym;

εἶπενverbum, indicativus aoristi activi 3 persona singularis – czasownik od: λέγωjak wyżej;

αὐτοῖςpronomen, dativus masculinum pluralis – zaimek od: αὐτός, -ή, -όjego, jej, jego;

ὁ Ἰησοῦςsubstantivum, nominativus masculinum singularis – rzeczownik: Jezus;

τὴν ἀρχὴνsubstantivum, accusativus femininum singularis – rzeczownik od: ἀρχή, ἡ początek, zasada, pierwsza przyczyna; kraniec; przysłówkowo: przede wszystkim, najpierw; zwierzchność władza; domena dziedzina, ranga;

pronomen, accusativus neutrum singularis – zaimek od: ὅς, ἥ, ὅten, ta, to; który, która, które; on, ona, ono; jaki, jaka, jakie;

τιpronomen, accusativus neutrum singularis – zaimek: co?;

καὶconiunctio – spójnik: i, a;

λαλῶverbum, indicativus praesentis activi 1 persona singularis – czasownik od: λαλέωmówić, rozmawiać; przemawiać; odzywać się, wypowiadać się, głosić, opowiadać; trans.: mówić coś, opowiadać coś, głosić coś komuś;

ὑµῖνpronomen, dativus pluralis – zaimek od: σύ ty; tu: wam;

8:25 Kodeksy majuskułowe oraz papirusy mają pisownię ciągłą, zatem nie da się ostatecznie i poprawnie określić podziału wyrazów. Ciekawa jest korekta marginesowa („drugiej ręki”) na papirusie P66, świadcząca o tym, że już we wczesnych wiekach ten fragment sprawiał sporo trudności, gdzie przed τὴν ἀρχὴν wstawiono εἶπον ὑµῖν, (powiedziałem wam) i czytamy:

„Od samego początku powiedziałem/mówiłem wam to, co teraz”c

albo:

„Powiedziałem/Mówiłem wam od początku, kim jestem, również i teraz mówię wam”.

Część łacińskich tłumaczeń w tym i Wulgata widzi tu imię własne: ἀρχή, ἡ"Początek" (w nawiązaniu do Ap 3:14):

Prinicipium quia et loquor vobis”Początek, który i mówię wam; albo Początek, który mówię do was”, albo: Jestem Początkiem, który to mówię", albo: Początkiem, który i do was przemawia" itp. Jak widzimy w ten sposób przekłada EDW oraz W.

Inne przekłady łacińskie podają np.

Dixit eis Iesus: Omnino quod et loquor vobis! – albo: Rzekł im Jezus: i dlatego w ogóle mówię wam.

Principium, qui et loquor vobisPoczątek, [ten] który i mówię wam;

Dixit eis Iesus: In principio: id quod et loquor vobis!Rzekł im Jezus: Od początku: to co i mówię wam!

W kilku tłumaczeniach etiopskich ”ὅτι” jest opuszczone – Jestem Początek, i to wam więc oświadczyłem.

Wydaje się, że nie można jednoznacznie ustalić, jaki jest sens wypowiedzi Jezusa w tym fragmencie. Już w starożytności tłumacze mieli kłopoty, aby jednoznacznie odczytać ten werset. Na obecnym etapie, na poziomie czysto filologicznym, do końca nie jesteśmy pewni, jaki jest naprawdę sens tych słów. Badając jednak kontekst wypowiedzi Jezusa, skłaniałbym się do przyjęcia fragmentu małoprawdopodobnego wśród specjalistów, a mianowicie takiego, jaki mają przekłady: KR/BWP, .

Na koniec zauważmy, że w II wydaniu przekładu EP zmieniono nieznacznie sens wypowiedzi.


  1. a) Oficyna wydawnicza "Vocatio", Warszawa 1999, str. 279, tablica 244;
  2. b) Ewangelia według św. Jana, Tom II, wyd. Słowo Prawdy, Warszawa 1987, str. 30;
  3. c)J. Kozyra, Arche w Ewangelii św. Jana w: Stworzył Bóg człowieka na swój obraz, Oficyna wydawnicza "Vocatio", Warszawa 2002, str. 225;